कथा भित्रको कथा (Nepali Story)

कथा भित्रको कथा

        “ए आमा ! एउटा कथा चाहियो । भन्दिनु प¥यो छिट्टै ।” लक्ष्मीले खाटमा सुती सुती आमालाई भनी ।

        लक्ष्मीकी आमा घाँसको भारी बिसाएर, “नाम्लो फुकाएर साहिँला मामालाई पठाइदे, पाठा फुकेर साग खालान्, भित्र पानी छ कि छैन हेर, हिजोको जस्तो राति धारामा जानु नपरोस्, झिक्रा भित्र लानू, अलिक फुर्ति गर । पुस माघका दिन छिट्टै जान्छन् । दिउँसोहुँदो नसुत ।” भन्दै तलतिर लागिन् ।

        निकैबेर पछि लक्ष्मी दलानको खाटबट उठी र अल्छिलाग्दो पाराले ढुनमुन गर्न थाली आँगन वरिपरि ।

        उसैको काम हेरिरहेँ धेरै बेरसम्म र कथा खोजी रहेँ उसैमा । जवान छे, राम्री छे १२ पास गरेकी छे, नेतृत्व क्षमता देखिन्छ, दाइसँगै बसेर क्रान्तिका कुरा गर्छे भन्ने पनि सुनेको थिएँ उसको बारेमा ।

        बेलुका खाना खाइसकेर ओच्छ्यानमा पल्टिएपछि पनि लक्ष्मीले आमालाई भनी, “तपाइँले भनेका कथा लेखेर पहिले म फस्ट, सेकेण्ड हुन्थेँ त । पुरस्कार पनि ल्याउँथे त । तपाइँले भनेको भाषण गरेर म वक्तित्त्वकलामा प्रथम हुन्थेँ त, त्यही भएर पो भनेको त । एउटा तपाइँको बेलाको कथा भन्दिनु न आज रातभरीमा । फूलबुट्टा म नै भरौंला बरु । निदाउनु भन्दा अघि नै भन्दिनु है, आजै । भोलि बिहान म लेख्न थाल्छु । अलिक राम्रो सम्झेर भन्नु ल ।”

        “तेरा कथा सथा फाल्दे जुठेल्नामा । पुरुस्कार हो कि के हो त्यो पनि फाल्दे । यहाँ आफूलाई कसरी बाँच्नु भन्ने भइरछ । उसलाई चाहियो कथा ।” थपिन्, “त्यो पनि आजको आजै । भाँडा माझेर आइस कि त्यसै ?” कोल्टो फेर्दै लक्ष्मीकी आमाले सोधिन् ।

        अँध्यारोमा चकमन्न भयो निकैबेर । सानो स्वरमा लक्ष्मी नै बोली । “आज मात्रै त हो नि मैले काम नगरेको । अल्छि लाग्यो त के गरौँ । भोलिदेखि गरीहाल्छु नि । मैले एकदिन काम नगर्दैमा कसरी बाँच्ने भन्ने भइराछ भन्नु पर्छ त । रिसाइहाल्नु पर्छ त ? साना तिना कथा त आँफै लेखिहल्छु नि । तपाइँका पालाका कथा अचेलका मान्छेले नसुनेका होलान् ,अरुभन्दा अलिक फरक होलान् भनेर पो सोधेको त ।”

        भित्तातिरै फर्केर आमा बोलिन् । “तेरो टाउको । क कसका कथा भनौं म तँलाई । क कसका लेखेर सक्छेस् । तेरै बाउको कथा लेख्न सक्छेस् भने । बाउ कहाँ छन् दुई दिनदेखि थाहा पाएकी छेस् ? देखिरैछस् ?”

        झकाउन लागेकी लक्ष्मीको निन्द्रा एकाएक गायव भयो । बुबाको बारेमा त सोचेकै थिइन । सोचमग्न भई एकछिन् । आजसम्म सोच्नु पनि परेको थिएन । पहिले पनि एक दुई दिन घरमा नआउनु सामान्य कुरो थियो । के आपत आएछ बालाई । पहिले जस्तो द्वन्द्व पनि  छैन अचेलभरी गाउँमा । बाले त्यस्तो कुनै अनैतिक कार्य गर्नुभए जस्तो पनि लाग्दैन । कसैले फिरौतिका लागि अपहरण गर्ने परिवार पनि हैन हाम्रो ।

        मध्य रातसम्म नै सोची तर कुनै उत्तर आएन । अनि फेरि सोची, मलाई त यो कुराले निन्द्रा लागेन भने आमा त झन् पक्कै निदाउनु भएको छैन । अनि सोधी, “आमा, साँच्चै बा खै त ?”

         “तेरा बाउलाई गाउँ निकाला गर्ने योजना छ, फागुनको एक दुई गते । त्यही भएर ........”

        अर्को प्रश्न गर्न मन लागेन लक्ष्मीलाई । आमा छोरी दुबैले रात बिताए । निन्द्रा कसैलाई लागेन । बिहान उठेर मुख धोएपछि लक्ष्मी दाजु भएतिर लागी जो तन्की तन्की दाउराको खलियो लगाउँदै थियो । लक्ष्मीको पहिलो प्रश्न थियो, “बालाई किन गाउँ निकाला गर्न लागेका दाइ ?”

        दाइ बोल्यो, “बालाई मात्र होइन, तँलाई पनि हो, मलाई पनि हो अनि आमालाई पनि हो ।”

        रिस उठ्यो लक्ष्मीलाई । “बेलुका आधा कुरो भन्छन्, राति आधा कुरो भन्छन्, आज बिहान आधा कुरो सुन्छु । पूरै कुरो भन् न ।”

        “पूरै त मलाई पनि थाहा छैन । सुने अनुसार, माथिको कृष्ण मन्दिरमा जाँदा बाहिरको पेटीको ठूलो ढुङ्गोमा कहिल्यै बसेकी खेलेकी छस् ? छस् भने, त्यहाँ कोरेका चित्रहरु हेरेकी छस् ? ती चित्रहरु राधाकृष्णका हुन् र हाम्रै बा आमाले रातभरि लगाएर बनाएका हुन् रे । माथिको मुख्य कृष्ण मन्दिरमा जस्ता चित्र बाले देख्नु भएको थियो त्यस्तै बनाउनु भएको रे । अनि त्यो चित्र चाहिँ हाम्रो बा आमाको प्रेमको प्रतीक रे । त्यस दिनदेखि हाम्रा बा आमा त्यही चित्रलाई पुजा गर्नुहुन्छ रे, मन्दिरमा जानुहुन्न रे । ती परतिरका दाउरा यता सार त मैले सुनेको यत्ति हो ।”

        लक्ष्मीले दाउरा ल्याउँदै भनी, “बहुलाइस् कि क्या हो दाइ, चित्र कोर्दैमा गाउँ निकाला गर्नुपर्छ त ?”

        “यता दे न । म अहिले बीस वर्षको भएँ । एक्काइस वर्ष अघि हाम्रा बा आमालाई त्यही मन्दिरको, त्यही पेटीको, त्यही ढुङ्गामा उभ्याएर बाहुनहरुले गाउँ निकाला गरेका थिए रे । अब बाहुन गाउँमा नपस, हाम्रो जुठो सुतक नबार, हामीसँगको सम्बन्ध त्यागिदे भनेका थिए रे । दलितकी छोरीसँग बिबाह गर्ने मान्छे हाम्रो समाजको सदस्य हुँदैन भनेका थिए रे ।”

        “बालाई पनि अर्कै जिल्ला जाउँ की आमालाई लिएर जस्तो लागेको थियो रे, हामी जन्मिनु भन्दा अगाडि । तर फेरि लाग्यो रे, भागेर समस्याको समाधान हुँदैन, भागेर क्रान्ति हुँदैन, भागेर समाज परिवर्तन हुँदैन । त्यसैले बाहुन गाउँबाट यहाँ सर्नु भएको रे । हामी मावली गाउँमै जन्मेका रे, यहीँ हुर्केका रे । ती परका पनि यता सार्दे अनि खाना बनाउन जा ।”

        लक्ष्मी दाउरा समाउन दिँदै बोली, “मैले सुने अनुसार त हाम्रा बा आमालाई भव्य स्वागत गरिएको थियो रे एक ठूलो कार्यक्रम गरेर, दोसल्ला ओढाइएको थियो रे । हाम्रो घरको मुल ढोका अगाडिको बा आमाको फोटो त्यही बेला खिचिएको रे । पत्रिकामा पनि समाचार छापिएको थियो रे । पछि कहिले हो बा आमाले पुरस्कार पनि पाउनुभयो रे अन्तरजातीय बिबाह गरेकोले । साँहिला मामा अहिले पनि भन्दै हुनुहुन्छ यस्ता कुरा । अनि फेरि, एक्काइस वर्ष अघि बाहुनले आफ्नो गाउँबाट गाउँ निकाला गरेकै रहेछन् । अहिले फेरि किन यो कुरा आयो ? कि अब ससुराली गाउँबाट पनि निकाला गर्नु परेछ बाहुनहरुलाई ? हामीले केही बिगार त गरिदिएका छैनौँ । कि तैंले पनि बाहुनी केटी नै भगाउन लागिस् दाइ ? हो भने भगा व्यारे । जे पर्ला पर्ला ।”

        “दाइसँग यस्ता कुरा गर्न लाज लाग्दैन ?” पछाडिबाट आमाको आवाज सुनियो । तीनै जना चुपलागे निकैवेर । दाइ घरभित्र पस्यो । “एक अङ्गालो दाउरा भित्र पनि ले है ।”

        “यसपालि बाहुनहरुको दोष छैन छोरी । तेरै मावलीहरुले गाउँ निकाला गर्दैछन् हामीलाई । फागुन एक भन्दा आगाडि नै हामी सबै तराइ झरिसक्छौँ । नभइ नहुने तेरा खातापाताहरु झोलामा हाली राख् । बाउले सानो घर हेरिसक्नु भयो रे तराइमा ।”

        लक्ष्मी सुन्दै गई । “तेरा बा यो गाउँमा आए पछि हाम्रो परिवारको मात्र प्रगति भयो रे । जिल्ला भरिका नेताले हामीलाई मात्र हेरे रे । स्कुलमा तिमीहरुमात्र प्रथम, द्वितीय भयौ रे । तिमीहरुले मात्र पुरस्कार पायौ रे । कलेजमा छात्रवृत्ति तिमीहरुकै भयो रे । वत्तृmत्वकला होस् कि नाटक होस्, कविता होस् कि गीत होस्, तिमीहरुले मात्र जित्यौ रे । वन समिति उपभोक्ता समिति व्यवस्थापन समितिमा हामी मात्र भयौँ रे, वडाको चुनावमा पनि हामीले नै जित्यौँ रे । हामीमात्र धनी बन्यौँ रे । हामी मात्र सफा र स्वास्थ भयौँ रे । हाम्रो मात्र सानो र सुखी परिवार भयो रे । हामी मात्र साकाहारी भयौँ रे । हामी मात्र पढन्ते र बुझन्ते भयौँ रे । हामी यहाँ रहुञ्जेल तेरा मावली गाउँका कसैको पनि विकास हुँदैन रे, त्यसैले हामीलाई जुन गाउँबाट आएको हो त्यही गाउँमा पठाउने योजना बनाएका छन् रे तेरा मावलीले । एउटा कार्यक्रम गरेर गाउँ निकाला गर्ने योजना रहेछ हामीलाई ।”

        आहा कति राम्रो कथा भन्यौ आमा । लक्ष्मी बोली । तिमी नै पकाउ भात सात । म कथा लेख्न थाल्छु अब । मेरो कथामा चाहिँ हामी चारै जनालाई बेग्ला बेग्लै ठाउँमा गाउँ निकाला गरेको बनाउँछु है ?