बाईस, भ्रष्ट मन
सफल क्रान्ति र लोकतन्त्र प्राप्तिको प्रथम बिहानी पछि पनि धेरै पटक राता घाम उदाउँदै अस्ताउँदै गरिसके । देख्नेले लोकन्त्र पत्रिकामा देखेहोलान् र सुन्नेले लोकतन्त्र रेडियोमा सुने होलान् तर कृष्णकी आमा लगायत अन्य गाउँलेले देखेनन् पनि र सुनेनन् पनि ! गाउँलेलाई क्रान्ति र लोकतन्त्रको प्रत्यक्ष प्रभाव भनेको वार्षिक श्राद्धमा वृद्धि भएको थियो धेरै घरमा र पिण्ड दिने व्यक्तिको सङ्ख्या कमि भएको थियो कृष्णका जस्ता परिवारमा ।
आज कृष्णको दोस्रो वार्षिकी । वर्षे झरी शुरू भइसकेको थियो । बादल मडारिएको थियो आकाशमा । दरर्र आंशु दर्कियो आमाको आँखाबाट । ठूलो हावाको झोंकाले पानीलाई त पल्लो डाँडातिर पु¥याइदियो तर आकाश कालै थियो । विगतका वर्षहरूमा भन्दा छिट्टै र बढी मनसुन भित्रीसकेकको थियो उनको मनमा । नबेचि राखेको एउटा मात्र घरबारी पनि बगाउला कि जस्तो लाग्यो ।
बाहिर आँगनमा आएर उँभो आकाशतिर हेरिन् । आफ्नै मनलाई देखिन्, आफ्नै मनलाई सुनिन् र छिटो छिटो भल काट्न गइन् बरको फेदतिर । तिनै बरका पुराना पुस्ताका पातहरूले कुलो छोपिएको थियो । रूखतिर हेरिन् । नयाँ पुस्ताका मनग्गे पातहरूले पालुवा फेरिसकेका थिए ।
खसेका पत्कर हातमा लिएर रामका बुबालाई संझिइन् । माथि आकाशका पालुवालाई देखेर रामलाई संझिइन् । सोचिन् ः धन्न तिमी बर, मान्नै पर्छ तिमीलाई र पुज्नै पर्छ तिमीलाई । मेरा त दुई पुस्ता मात्रै हो । फरक यत्ति हो कि अब मेरो नयाँ पालुवाको सम्भव छैन । आखिर समयको अन्तर सँगै सबैले चल्नु नै पर्ने रहेछ । कुलो बनिँदै गयो । मन पनि बुझिँदै गयो र मनसुन पनि बुझिँदै गयो समयसँगै, समयको अन्तर सँगै र कालान्तर सँगै ।
घरमा आएर त्यही भित्ताको कालान्तरलाई पल्टाइन् । असार देखिए ठूला अक्षरमा ।
– असारमा छोरीहरूलाई भ्याई नभ्याई हुन्छ ।
– साउन । साउने सक्रान्तीमा ....... ।
– भदौ । भदौको तीन चारतिर बोलाउनु प¥यो छोरीहरूलाई । तीजमा बोलाए जस्तो पनि हुन्छ र अलिक दिन् बस्छन् पनि । फुर्सदिला नै हुन्छन् त्यतिखेर । त्यहीबेलामा कुरा गर्नु प¥यो आश्रम बनाउने ।
एक्लै फत्फताउँदै थिइन् उनी ।
– के हेर्दै हुनुहुन्छ भाउजू ?
– ए ! के हेर्नु नि ? कति गते तीज पर्दो रहेछ यो वर्ष भनेर हेर्दै थिएँ । छोरीहरूलाई लिन पठाउनु प¥यो भन्ने सोच्दै थिएँ । रामको नाममा आश्रम बनाउने भनेको पनि दुई वर्ष बितिसक्यो । यसो सल्लाह पनि गरौं भनेको ।
– अँ । अस्ति पल्ला घरतिर पनि कुरा सुन्दैथिएँ । आ ..... भाउजू । झरी चाहिँ सकियोस् है । गाउँका मान्छेपनि फुर्सदिला हुन्छन्, कर्मी पनि भेटिन्छन् अनि शुरू गर्नु पर्छ ।
– लौ है नानी । तपाईं त हिँडिरहनु हुन्छ । यसो मान्छे भेटेका बेलामा खबर गरिदिनू ।
– भइहाल्छ नि । अनि रामका साथीहरूलाई भेटेर खबर गर्न पाए हुन्थ्यो ।
– खै कसरी भेट्नु र ?उनीहरू आउँदैनन् यता । म कता जानु र ?
– आ..... भाउजू । पहिले त्यत्रा आएर रातारात खान्थे, बस्थे अहिले कोही आउँदैनन् । यिनले केही पनि गर्दैनन् हाम्रालागि ।
– होइन नानी, गर्लान् है केही त । देश र जनताका लागि केही गर्छौं भनेर नै यत्रो गरे ।
– आ..... भाउजू । दाइ मरेर भाइ नेता भएका, लोग्ने मरेर स्वास्नी नेता भएका, कोही नभएर समानुपातिकमा परेका छन् नेताहरू । अहँ, के गर्लान् र खै । बुद्धि यही हो तिनीहरूको ।
– एक दुई वर्ष अझै हेरौं न नानी । नयाँ कुरा त गर्दै छन् नि, अलि अलि ।
– आ ..... भाउजू । अस्ति सुन्नु भएन समचार । आफूचाहिँ त्यत्रो खाँदा रहेछन् । बरू एउटा राजाले भ्रष्टाचार गर्दा एक पटकमा एक करोड त गर्थे होला । यत्रा छन् अहिले । यी सबले एक एक करोड खाए भने सक्दैनन् त देशलाई ।
सफल क्रान्ति र लोकतन्त्र प्राप्तिको प्रथम बिहानी पछि पनि धेरै पटक राता घाम उदाउँदै अस्ताउँदै गरिसके । देख्नेले लोकन्त्र पत्रिकामा देखेहोलान् र सुन्नेले लोकतन्त्र रेडियोमा सुने होलान् तर कृष्णकी आमा लगायत अन्य गाउँलेले देखेनन् पनि र सुनेनन् पनि ! गाउँलेलाई क्रान्ति र लोकतन्त्रको प्रत्यक्ष प्रभाव भनेको वार्षिक श्राद्धमा वृद्धि भएको थियो धेरै घरमा र पिण्ड दिने व्यक्तिको सङ्ख्या कमि भएको थियो कृष्णका जस्ता परिवारमा ।
आज कृष्णको दोस्रो वार्षिकी । वर्षे झरी शुरू भइसकेको थियो । बादल मडारिएको थियो आकाशमा । दरर्र आंशु दर्कियो आमाको आँखाबाट । ठूलो हावाको झोंकाले पानीलाई त पल्लो डाँडातिर पु¥याइदियो तर आकाश कालै थियो । विगतका वर्षहरूमा भन्दा छिट्टै र बढी मनसुन भित्रीसकेकको थियो उनको मनमा । नबेचि राखेको एउटा मात्र घरबारी पनि बगाउला कि जस्तो लाग्यो ।
बाहिर आँगनमा आएर उँभो आकाशतिर हेरिन् । आफ्नै मनलाई देखिन्, आफ्नै मनलाई सुनिन् र छिटो छिटो भल काट्न गइन् बरको फेदतिर । तिनै बरका पुराना पुस्ताका पातहरूले कुलो छोपिएको थियो । रूखतिर हेरिन् । नयाँ पुस्ताका मनग्गे पातहरूले पालुवा फेरिसकेका थिए ।
खसेका पत्कर हातमा लिएर रामका बुबालाई संझिइन् । माथि आकाशका पालुवालाई देखेर रामलाई संझिइन् । सोचिन् ः धन्न तिमी बर, मान्नै पर्छ तिमीलाई र पुज्नै पर्छ तिमीलाई । मेरा त दुई पुस्ता मात्रै हो । फरक यत्ति हो कि अब मेरो नयाँ पालुवाको सम्भव छैन । आखिर समयको अन्तर सँगै सबैले चल्नु नै पर्ने रहेछ । कुलो बनिँदै गयो । मन पनि बुझिँदै गयो र मनसुन पनि बुझिँदै गयो समयसँगै, समयको अन्तर सँगै र कालान्तर सँगै ।
घरमा आएर त्यही भित्ताको कालान्तरलाई पल्टाइन् । असार देखिए ठूला अक्षरमा ।
– असारमा छोरीहरूलाई भ्याई नभ्याई हुन्छ ।
– साउन । साउने सक्रान्तीमा ....... ।
– भदौ । भदौको तीन चारतिर बोलाउनु प¥यो छोरीहरूलाई । तीजमा बोलाए जस्तो पनि हुन्छ र अलिक दिन् बस्छन् पनि । फुर्सदिला नै हुन्छन् त्यतिखेर । त्यहीबेलामा कुरा गर्नु प¥यो आश्रम बनाउने ।
एक्लै फत्फताउँदै थिइन् उनी ।
– के हेर्दै हुनुहुन्छ भाउजू ?
– ए ! के हेर्नु नि ? कति गते तीज पर्दो रहेछ यो वर्ष भनेर हेर्दै थिएँ । छोरीहरूलाई लिन पठाउनु प¥यो भन्ने सोच्दै थिएँ । रामको नाममा आश्रम बनाउने भनेको पनि दुई वर्ष बितिसक्यो । यसो सल्लाह पनि गरौं भनेको ।
– अँ । अस्ति पल्ला घरतिर पनि कुरा सुन्दैथिएँ । आ ..... भाउजू । झरी चाहिँ सकियोस् है । गाउँका मान्छेपनि फुर्सदिला हुन्छन्, कर्मी पनि भेटिन्छन् अनि शुरू गर्नु पर्छ ।
– लौ है नानी । तपाईं त हिँडिरहनु हुन्छ । यसो मान्छे भेटेका बेलामा खबर गरिदिनू ।
– भइहाल्छ नि । अनि रामका साथीहरूलाई भेटेर खबर गर्न पाए हुन्थ्यो ।
– खै कसरी भेट्नु र ?उनीहरू आउँदैनन् यता । म कता जानु र ?
– आ..... भाउजू । पहिले त्यत्रा आएर रातारात खान्थे, बस्थे अहिले कोही आउँदैनन् । यिनले केही पनि गर्दैनन् हाम्रालागि ।
– होइन नानी, गर्लान् है केही त । देश र जनताका लागि केही गर्छौं भनेर नै यत्रो गरे ।
– आ..... भाउजू । दाइ मरेर भाइ नेता भएका, लोग्ने मरेर स्वास्नी नेता भएका, कोही नभएर समानुपातिकमा परेका छन् नेताहरू । अहँ, के गर्लान् र खै । बुद्धि यही हो तिनीहरूको ।
– एक दुई वर्ष अझै हेरौं न नानी । नयाँ कुरा त गर्दै छन् नि, अलि अलि ।
– आ ..... भाउजू । अस्ति सुन्नु भएन समचार । आफूचाहिँ त्यत्रो खाँदा रहेछन् । बरू एउटा राजाले भ्रष्टाचार गर्दा एक पटकमा एक करोड त गर्थे होला । यत्रा छन् अहिले । यी सबले एक एक करोड खाए भने सक्दैनन् त देशलाई ।
Comments
Post a Comment